SCRIPTED REALITY

49945-6-gr

SBS 6, een noodlijdende commerciële omroep, was al tijden op zoek naar het programma dat weer kijkers aan weet te trekken, zodat ze uit de rode cijfers kon komen. Maar dat format van die Amerikanen hebben we nu wel gehad, hoor, dachten deze televisiebonzen, het wordt de hoogste tijd voor een real life misdaadprogramma. Is er niets wat de kijker leuker vindt dan daadwerkelijk, in real time, te kunnen volgen hoe misdadigers nu werkelijk opereren en hoe mensen, zoals u en ik, daar de wrange vluchten van plukken, zonder – en dat is een sine qua non – dat het u en ik daadwerkelijk hoeft te overkomen. Life is goed, maar het is wel de bedoeling dat de ander dan de klos is en niet wijzelf. Voorzien van deze kennis over de realistische voorkeur van hun kijkerspubliek, zagen de programmamakers bij SBS 6 één grote beperking opdoemen: het uitzenden van snuff movies, waarin andere mensen echt vermoord en gemarteld worden, mag, commercieel gezien, helaas niet, ook al raakt het de kijkers en de makers ervan niet werkelijk. So you think you can fuck? is daarentegen te sleets, en de wereld is nog niet rijp voor het concept Motherfucker: a blind date with incest. Da’s nou jammer, dachten deze mensen die hun tijd ver vooruit zijn, Killer Karaoke mag wel en dit niet. Maar we kunnen daar één niveau onder gaan zitten: na jarenlange deliberatie presenteren we u met trots Beschuldigd, ons nieuwe kijkcijferkanon. Zo, ongeveer, stel ik mij de ‘gedachtegang’ van de programmamakers van SBS 6 voor, peentjes zwetend omdat het nu erop of eronder is. Banen staan hier op het spel. Reputaties ook.

Beschuldigd, zo vertellen de marketingridders uit Amsterdam ons, ‘is scripted reality. Het wordt gemaakt als reality, maar het verhaal wordt nagespeeld op dusdanige wijze dat het zeer geloofwaardig en pakkend is. De hoofdpersonen zijn minder bekende acteurs die het verhaal op zeer realistische wijze vertolken.’ Met die summiere boodschap op hun website moest ik het maar even doen. Nagespeelde werkelijkheid, die geloofwaardig, pardon, zeer geloofwaardig is, en ook nog pakkend, zeer pakkend. Toe maar. En ‘minder bekende acteurs’, dus G tot Z-acteurs, die op realistische wijze, pardon, een zeer realistische wijze, een nagespeelde werkelijkheid, in verhaalvorm, naspelen? Dit mocht ik niet verzuimen te gaan zien.

Ik kwam niet bedrogen uit. Beschuldigd is veruit de beste comedy, op The Big Bang Theory na, die ik de laatste tijd zag verschijnen.

Dat begon al in de aflevering Dubbelleven, toen twee geüniformeerde dienders (waarschijnlijk de Z-acteurs) bij een mevrouw (gespeeld door een G-acteur) aan de deur klopten met de mededeling dat haar voormalige man, ene Ton, tijdens een douanecontrole op Schiphol werd opgepakt, waarop hij moest meewerken aan een DNA-onderzoek, dat uitwees dat Ton die-en-die toch echt Ton die-en-die was en niet Ton zus-of-zo. ‘Dat kan helemaal niet,’ hijgde de vrouw ontzet, in een poging om genomineerd te worden voor een Oscar, want Ton die-en-die, de man met wie ze ooit getrouwd was en met wie ze twee kinderen had gekregen, was een jeugdvriend van haar, de liefde van haar leven, en jeugdvrienden van haar beschikten nu eenmaal over de onhebbelijke neiging om het leven te laten bij de tsunami van 2004 in Thailand. Zo niet Ton die-en-die. Deze man, het constante gezeur van de liefde van zijn leven meer dan zat, blijkt zijn dood in scène te hebben gezet, en leidt nu een ‘dubbelleven’ als Marco zus-en-zo, expert op het gebied van vrouwenhandel en kinderporno, en als …. iemand uit wiens identiteit ik logisch gezien geen wijs kon worden, maar het kon in ieder geval geen Ton die-en-die zijn, want die was officieel dood, de madeliefjes aan het opdrukken, en wou in die hoedanigheid ook als dusdanig door zijn verzekeringsmaatschappij en de rest van de wereld zo gezien worden.

De vrouw was, begrijpelijkerwijs, in alle staten en, als ik dat woord hier mag gebruiken, furieus. Althans tot dat oordeel kwam ik op basis van het waterstofperoxideschuim dat realistisch, pardon, zeer realistisch, rond haar lippen stond. Het kittige vrouwtje, op haar paasbest en zelfs enigszins gewaagd, sexy gekleed, besloot verhaal te gaan halen bij Ton die-en-die, tevens Marco zus-en-zo, en zocht hem op in de gevangenis van de PI Havenstraat Amsterdam. De onmenselijke schoft weigerde echter om haar te woord te staan, waarop zij uitgilde: ‘Hij zit godverdomme in de gevangenis en heeft het recht niet om bezoek te weigeren.’

 

Vanaf dat moment was ik niet langer fysiek meer in staat om de diepere implicaties van dit programma tot mij te nemen, vanwege buikkrampen van het lachen, tranen in mijn ogen, krommende tenen en een groeiende ergernis over zoveel stompzinnigheid.

Zeer realistisch? Oké, laat ik dan beginnen met de vaststelling dat de PI Havenstraat Amsterdam geen gevangenis is, maar een huis van bewaring. Ton die-en-die kan dus geen gevangene zijn, maar is iemand tegen wie een onderzoek loopt, een verdachte. Bovendien. Iemand die er tijdens de douanecontrole op Schiphol uitgepikt wordt, verdwijnt de eerste tijd in het Cellencomplex Schiphol Oost, wordt daarna ‘verwerkt’ en pas na enige tijd overgebracht naar of het politiebureau voor in verzekeringstelling of naar een huis van bewaring voor gijzelneming of in hechtenisneming. Het duurt dan ook nog tijden voordat de toestemming aangevraagd en gegeven is om DNA-onderzoek te mogen doen, waarvoor bovendien dringende redenen aanwezig moeten zijn. En tegen de tijd dat er een definitieve uitslag is en als ze iemand hiervan in kennis moeten stellen, meldt zich een rechercheur aan je deur en geen geüniformeerde agent.

Zeer geloofwaardig? Er is sprake van een dubbelleven wanneer er één persoon is die een dubbele identiteit aanneemt, bijvoorbeeld Pietje die een leven leidt als betrouwbaar ambtenaar van de burgerlijk stand en diezelfde Pietje die, misschien onder een andere naam maar dat is niet per se nodig, aan het hoofd staat van een drugskartel, waarbij de mensen uit die twee sociale netwerken geen idee hebben van elkaars bestaan en van de rol die Pietje daarin speelt. In het onderhavige geval had Dubbelleven gewoon Enkelleven moeten heten, want het gaat hier immers om een man die voorwendde dood te zijn om een nieuwe identiteit te kunnen opbouwen. En niet om een man die én zijn oude identiteit wenste te behouden én een nieuwe identiteit aannam.

Pakkend? Ja, dat was het wel. Zeer pakkend. Als je ziet in welke bochten mensen zich dwingen om de Mammon te dienen, dan vliegt je dat naar de keel.