KERSTGROET

sexy_santa_annie

‘Kerstgroet gedetineerden uit De Koepel valt verkeerd’, meldde dagblad Trouw op 30 december 2009. Waarom viel deze kerstgroet in verkeerde aarde en wie nam daar aanstoot aan? Het ministerie van justitie trad hier op als dwarsligger. Namens een woordvoerder gaf ze aan dat ze niet gelukkig was met een kerstkaart waarop de gedetineerden prijkten voor een skihut in de sneeuw. In een dwaze opwelling hadden de gedetineerden, na wat fotoshoppen, hun familieleden en vrienden een kerstkaart met zo’n opschrift gestuurd. Dit was geen gelukkige actie, aldus de zegsman, ‘want gedetineerden zitten vast en dan is elke associatie met wintersport verkeerd. (…) Ze zullen volgend jaar beter iets anders kunnen verzinnen’.

Hoe moet je zo’n bericht nu lezen? Is dit een geval van ‘drie hoeraatjes voor justitie dat ze die onzin krachtdadig bestrijdt’ of speelt hier iets anders een rol mee? Ogenschijnlijk is het wel duidelijk wat daar staat, maar een kleine analyse onthult baarlijke nonsens.

Het ministerie van justitie kapittelt gedetineerden voor hun ludieke actie, dus dat die kaarten verzonden zijn is bij justitie bekend. Hoe zijn ze dat te weten gekomen? De kaarten werden door de gedetineerden vanuit de gevangenis naar familieleden en vrienden verstuurd. Zijn die, de ontvangers, de vaders en moeders, broers en zussen, zich helemaal het laplazarus geschrokken toen ze een prent van hun geliefde in zo’n gewaagde pose zagen – ‘verrek, zit Jantje in Lüzern, en ik maar denken dat die in de bajes zat?’ – en hebben ze toen, in een vlaag van moreel oprechte verontwaardiging, en masse of in hun eentje het ministerie hierover ingelicht, met de mededeling: ‘Ja, hoor eens. Zitten is toch zitten? Wat maak je me nou?’ Erg waarschijnlijk is dit niet, vooral niet gezien het feit dat alle in- en uitgaande post in een gevangenis gecensureerd wordt. Want juist door de censor weet het ministerie niet alleen dat die gewraakte kaarten verstuurd zijn maar ook aan wie, wanneer en waarom. Ook het hoe is bekend, want de gedetineerden zullen een speciale aanvraag hebben moeten indienen om van een computer gebruik te mogen maken, of, zoals in dit geval, deel uitmaken van een speciaal project dat nota bene door justitie zelf is opgezet. Al die verrichtingen worden keurig geboekstaafd.

In dit geval zal de censor gedacht hebben: ‘Ik zie hier weinig kwaads in. Eigenlijk wel leuk zoiets. Komaan, het is kerst, dus laat ik eens met mijn hand over mijn hart strijken’. De censor hield echter geen rekening met het politieke klimaat. Justitie wil koste wat het kost vermijden dat het publiek de indruk krijgt dat gedetineerden vertroeteld worden, alsof er ook maar één iemand bij zijn volle verstand zou bestaan die werkelijk geloofde dat een gestrafte zijn straf uitzit in zo’n paradijselijk winters landschap. Bajeshumor mag dus niet en zou justitie hierover haar mond gehouden hebben, dan zou niemand van het voorval afgeweten hebben, behalve enkele familieleden, wat vrienden en een handjevol geliefden. Nu weet het hele land het.

Waar justitie ook geen rekening mee hield, is dat deze actie van de gedetineerden misschien minder doldwaas was dan op het eerste gezicht lijkt. De kerst doorbrengen in de gevangenis is voor de gedetineerde zelf al geen lolletje, maar hij weet dat het voor zijn familieleden, vooral als hij kinderen heeft, vele malen erger is. Met zo’n kaartje geeft hij dan de boodschap af: ‘maken jullie je over mij geen zorgen, ik red het wel’. Zolang er nog humor is, zolang zal hij geen zelfmoord plegen en oppassen dat hem geen ongelukje overkomt. En dat zoiets geen loos gebaar is, mag blijken uit het feit dat er alleen al in De Koepel, het Huis van Bewaring te Haarlem, in de periode 2008 – 2009 vijf gedetineerden de hand aan zichzelf sloegen.

Triest genoeg worden in dit krantenberichtje ook weer de verkeerde partijen bekritiseerd en de wacht aangesproken. Als een ansichtkaart met zo’n foto werkelijk niet door de beugel zou kunnen, om wat voor een reden dan ook, dan zou het ministerie van justitie een richtlijn hebben laten uitgaan en de inhoud daarvan zou bij de censor bekend moeten zijn en die zou dat hebben moeten verhinderen. Echter, de censor wist van niks, de gedetineerden ook niet. Alleen het justitieapparaat, dat haar zaakjes klaarblijkelijk zelf niet op orde heeft, wist ervan. Hopelijk verzint justitie voor volgend jaar een betere smoes.